Historia

Początek: Gdańsk i dzieciństwo

Marek Edmund Kijewski urodził się 27 maja 1955 roku w Gdańsku-Wrzeszczu.

W dzieciństwie mieszkał z rodzicami i bratem w Norwegii. W latach 1962–1967 uczęszczał do szkoły Nordstrand w Oslo. Po powrocie do Polski zamieszkał w Gdyni.

1971–1985: nauka i studia

W 1971 roku rozpoczął naukę w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Gdyni-Orłowie, gdzie uczył się rzeźby pod kierunkiem Elżbiety Szczodrowskiej. W 1975 uzyskał maturę i tytuł technika sztuk plastycznych. W latach 1975–1979 studiował rzeźbę w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Gdańsku.

Następnie kontynuował studia w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. 20 grudnia 1985 roku obronił pracę praktyczną Droga pod kierunkiem Jerzego Jarnuszkiewicza oraz pracę teoretyczną Mity i rzeczywistość pod kierunkiem Wojciecha Włodarczyka.

1985–1989: Neue Bieriemiennost

W 1985 roku wraz z Mirosławem Bałką i Mirosławem Filonikiem współtworzył grupę Świadomość Neue Bieriemiennost. Jej działalność obejmowała rzeźbę, instalacje i akcje artystyczne.

Grupa prezentowała prace między innymi w Pracowni Dziekanka i na wystawie Co słychać w Fabryce Norblina. Główna faza jej działalności przypadła na lata 1985–1987. Wystawy pod nazwą Neue Bieriemiennost odbywały się również w 1988 roku; w 1989 w Białymstoku pokazano Keine Neue Bieriemiennost.

1987: motocykl i złoty pył

Podczas otwarcia wystawy CCCHHALLOOO MAMOOM w Pracowni Dziekanka w 1987 roku Kijewski przeprowadził akcję z udziałem motocykla. Siedział na nieruchomej maszynie; działaniu towarzyszyły światła oraz złoty pył rozpylany wokół motocykla i publiczności.

Słowa „Drżę więc cały, gdy mogę was ozłocić”, związane z tą akcją, stały się tytułem pośmiertnej retrospektywy artysty w 2008 roku.

Koniec lat 80. i początek 90.: światło i kolor

W pracach z przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych pojawiły się formy prymarne, jarzeniówki i neony. W tym okresie Kijewski interesował się pismami prawosławnego teologa Pawła Florenskiego oraz symboliką barw.

Z tym etapem wiążą się wystawy Redd Mecca, Bronie, Pierwszy porządek, V.I.T.R.I.O.L, Some i Light. Witajcie pneumatycy z 1992 roku łączy drewno, sól, orzechy, szkło, srebro i 24-karatowe złoto.

1994–1995: nowe materiały

Od 1994 roku Kijewski wykorzystywał w rzeźbach słodycze, silikon, sztuczne futra, pióra i elementy zabawek. W jego pracach pojawiały się postacie i motywy kultury popularnej.

Tatuaże Wilmy Flinstone z 1995 roku nawiązują do postaci z animacji. Języki starożytne łączą landrynki, silikon, pierze i gumę, a Bez tytułu z 1994 roku — bezy, sierść psa i metale szlachetne. Są to samodzielne prace Marka Kijewskiego.

Od 1996: Kijewski/Kocur

W 1996 roku Kijewski rozpoczął współpracę z Małgorzatą Malinowską, występującą pod pseudonimem Kocur. Wspólne realizacje sygnowali Kijewski/Kocur.

Do prac duetu należą Złoty strzał, Help Yourself, Bodyguard Twoich Soków, Ofelia leżący, Transfer i Święty II. Wykorzystywali między innymi klocki Lego, sztuczne futra, światło, rośliny i metale szlachetne.

Metodę pracy określali skrótem SSS — surfing, scanning, sampling. Polegała na wyszukiwaniu, wybieraniu i łączeniu elementów zaczerpniętych z różnych obszarów kultury.

Około 2000: Bity etyczne i bramy

Około 2000 roku powstał system Bitów etycznych, zbudowany z sześcianów i form w kształcie litery T. Elementy łączono w większe struktury, reliefy i bramy.

W symbolice systemu błękit oznaczał ducha, czerwień — materię, a złoto — energię. Powstały prace Heaven Gates, Hell Gates, Papa Gates, Bill Gates i Golden Gates. W 2001 roku w CSW Zamek Ujazdowski odbyła się wystawa GATES@PL.

Obraz, billboard, muzyka

Późniejsza twórczość obejmowała druk cyfrowy, billboardy i dźwięk. W 2003 roku w Poznaniu pokazano Trzy tryptyki, a w 2005 w Gdańsku — Trzy tryptyki +…. Wśród motywów tych realizacji pojawiały się powtarzane figury i wizerunki samolotów.

Zachowały się filmowa dokumentacja wystawy Positive z 1995 roku, nagranie spotkania z artystą przy wystawie GATES@PL w 2001 oraz filmowy leksykon. Przy późniejszych realizacjach powstała także struktura dźwiękowa sygnowana Kijewski/Kocur/Stańko.

2007: Bifurkacje i ostatni projekt

W 2007 roku Kijewski zainicjował plener Bifurkacje w Orońsku. Powstał tam prototyp Pierwszego elementu: siedzącego pieska z dużym sercem. Planowany zespół miał liczyć trzynaście figur w kolorach niebieskim, czerwonym i złotym.

Marek Kijewski zmarł 19 sierpnia 2007 roku w Warszawie, nie ukończywszy zespołu. Na podstawie prototypu i szkiców odtworzono go na wystawę Bifurkacje w 2008 roku.

2008–2009: retrospektywy

W 2008 roku w CSW Zamek Ujazdowski odbyła się pośmiertna retrospektywa przygotowana przez Ewę Gorządek. Dwuczęściowa wystawa prezentowała samodzielną twórczość Marka do 1996 roku oraz późniejsze prace Kijewski/Kocur. W 2009 kolejne odsłony odbyły się w Orońsku, Białymstoku i Bielsku-Białej.

Znaczna część wczesnych prac nie przetrwała. Fotografie, projekty i filmy dokumentujące twórczość artysty przechowują między innymi Mediateka U-jazdowskiego i Centrum Rzeźby Polskiej.